Wanneer we spreken over de effectiviteit van psychotherapie, komt één begrip steeds opnieuw naar voren: de werkalliantie. Onderzoek blijft aantonen dat deze werkalliantie één van de belangrijke factoren is die samenhangt met het effect van psychotherapie

Werkalliantie verwijst naar de samenwerking tussen cliënt en therapeut. Daarbij gaat het om drie belangrijke elementen: cliënt en therapeut hebben een gemeenschappelijk beeld van de doelen van de therapie, ze kunnen zich beiden vinden in de gekozen therapeutische aanpak en er is voldoende vertrouwen in elkaar en in het therapeutische proces. Een mogelijke bezorgdheid bij online therapie is dat de fysieke afstand tussen cliënt en therapeut het moeilijker zou maken om een vertrouwensvolle therapeutische relatie op te bouwen, wat de werkalliantie zou schaden. Onderzoek geeft echter geen reden om ervan uit te gaan dat dit zo is. De werkalliantie kan ook in online therapie worden opgebouwd en een gelijkaardige diepgang, reikwijdte en stabiliteit hebben als bij face-to-face contact. Voor sommige cliënten kan de online context zelfs een bijkomend voordeel hebben. De fysieke afstand kan ervoor zorgen dat iemand zich in het begin veiliger voelt om bepaalde zaken te vertellen of zich transparanter op te stellen tegenover de therapeut. Dat kan helpen om sneller tot een open gesprek en een werkbare samenwerking te komen.

Natuurlijk speelt de houding van de cliënt en therapeut tegenover online therapie hierbij ook een rol. Wanneer iemand vooraf al een positief beeld heeft van online therapie, kan de ervaren werkalliantie zelfs hoger liggen dan wanneer diezelfde persoon face-to-face therapie zou volgen. Dit betekent dus ook dat online therapie niet voor iedereen of in iedere situatie de beste keuze is. De vraag is steeds welke vorm van therapie het beste aansluit bij de persoon, de hulpvraag en de omstandigheden.

Verschillende wetenschappelijke studies tonen specifiek aan dat cognitieve gedragstherapeutische interventies (CGT) online aangeboden voor verschillende psychologische klachten vergelijkbare effecten kan hebben als face-to-face therapie. Dat is onder meer te begrijpen vanuit de aard van CGT. Binnen deze therapievorm wordt samen met de cliënt onderzocht welke overtuigingen, gedachten en gedragspatronen bijdragen aan psychologische klachten. Vervolgens wordt er gestructureerd gewerkt aan meer helpende alternatieven die ook in het dagelijks leven kunnen worden toegepast. Een groot deel van dit proces hoeft niet noodzakelijk in dezelfde fysieke ruimte plaats te vinden.

Online therapie biedt bovendien een lagere drempel om de structuur van CGT te ondersteunen. Zo kunnen samenvattingen, werkbladen en andere documenten eenvoudig digitaal worden gedeeld. Hierdoor kunnen zowel cliënt als therapeut een duidelijk overzicht behouden van de stappen die worden gezet en van waar men samen naartoe werkt.

Voor chattherapie zijn de onderzoeksresultaten tot op vandaag minder eenduidig dan voor andere vormen van online psychotherapie. Studies tonen wel aan dat psychologische klachten kunnen verminderen bij mensen die online therapie via chat volgen, maar een duidelijke verbetering is vaak pas na meerdere maanden zichtbaar. Hierin lijkt de mate waarin cliënten gebruik kunnen maken van de chatinterventies een rol te spelen in het uiteindelijke resultaat. Een effectieve chatbehandeling vraagt niet alleen om een goed therapeutisch aanbod, maar ook om voldoende bereikbaarheid en opvolging. Omdat wij momenteel niet de nodige bereikbaarheid kunnen garanderen die volgens ons belangrijk is om chattherapie op een kwalitatieve en effectieve manier aan te bieden, hebben we ervoor gekozen om dit voorlopig niet aan te bieden.