Online psychotherapie kan voor verschillende mensen en hulpvragen een passende vorm van therapie zijn. Toch betekent dit niet dat online therapie voor iedereen op dezelfde manier werkt. Verschillende kenmerken van de cliënt, de hulpvraag en de manier waarop iemand in therapie kan en wil deelnemen, kunnen mee bepalen of online therapie een goede keuze is.
In dit blogbericht bekijken we daarom niet alleen voor wie online psychotherapie mogelijk goed kan werken, maar ook wanneer de online setting bepaalde beperkingen met zich meebrengt. We vinden het belangrijk om daar eerlijk over te zijn. Online therapie is voor ons geen doel op zich: tijdens een intake bekijken we steeds samen welke vorm van hulp het beste aansluit bij wat iemand nodig heeft.
Wanneer kan online therapie een meerwaarde bieden?
Uit onderzoek blijkt dat sommige cliënten zich online gemakkelijker kunnen openstellen dan tijdens face-to-facecontact. Gevoelens zoals angst en schaamte kunnen in een online omgeving voor sommige mensen minder sterk naar voren treden. De fysieke afstand, een zekere mate van anonimiteit en het gevoel van controle dat een online omgeving kan bieden, kunnen ervoor zorgen dat de drempel om over moeilijke of persoonlijke onderwerpen te praten lager wordt. Dit kan bijvoorbeeld relevant zijn voor mensen met bepaalde persoonlijkheidskenmerken, zoals introversie, of voor mensen die kampen met paniekstoornissen of agorafobie. Voor sommige van deze cliënten kan de mogelijkheid om vanuit een vertrouwde omgeving contact te hebben met een therapeut, helpen om de stap naar psychologische hulp te zetten.
Online therapie vraagt bovendien een zekere actieve betrokkenheid van de cliënt, net omdat het gemakkelijker kan vervagen dat iemand in therapie is. Het therapeutische werk stopt niet wanneer de videoconsultatie eindigt. Ook wat iemand tijdens en tussen de sessies met de besproken inzichten en oefeningen doet, maakt deel uit van het therapeutische proces. Onderzoek suggereert dat cliënten die gemotiveerd aan therapie beginnen en bereid zijn zelf een actieve verantwoordelijkheid zullen opnemen in het therapeutische proces, gemakkelijker een sterke werkalliantie ontwikkelen.
Niet elke hulpvraag past even goed bij een online setting
Hoewel online psychotherapie voor veel mensen een geschikte behandelvorm kan zijn, willen we ook duidelijk zijn over de grenzen ervan. Sommige hulpvragen vragen mogelijk meer van het fysieke en non-verbale contact tussen cliënt en therapeut dan een online setting kan bieden.
Dit kan bijvoorbeeld een aandachtspunt zijn bij complex relationeel trauma. Binnen dergelijke therapie kan het ervaren en oppikken van non-verbale communicatie een belangrijke rol spelen. Wanneer een deel van die communicatie door de online setting minder goed waarneembaar is, kan dit het therapeutische proces bemoeilijken of vertragen.
Daarnaast kan de online setting voor individuen met een borderline persoonlijkheidsstoornis soms bepaalde moeilijkheden met zich meebrengen. Dit geldt in het bijzonder wanneer online therapie voornamelijk via e-mail of chat verloopt. Tegelijk betekent een dergelijke diagnose niet automatisch dat online psychotherapie uitgesloten is. De manier waarop de therapie wordt vormgegeven en de individuele noden van de cliënt zijn hierbij belangrijk.
Wanneer is online therapie niet voldoende?
Online psychotherapie wordt niet opgestart wanneer er sprake is van een actuele psychologische decompensatie of ernstige psychiatrische problematiek waarbij ambulante online therapie onvoldoende ondersteuning biedt. Wanneer iemand met ernstige psychologische moeilijkheden kampt, kan een meer intensieve vorm van ondersteuning nodig zijn. Afhankelijk van de situatie kan bijvoorbeeld een residentiële opname, een dagziekenhuis of een andere vorm van gespecialiseerde hulp aangewezen zijn.
Wanneer online therapie niet de juiste keuze blijkt, betekent dit dus niet dat er geen hulp mogelijk is. Integendeel: tijdens de intake kunnen we samen bekijken welke andere vorm van ondersteuning beter aansluit bij de noden van de cliënt.
[Hier kunnen eventueel concrete hulpverleningsmogelijkheden worden toegevoegd, zoals PAAZ, UPC, mobiele (crisis)teams, CAW of CGG.]
Praktijkbox
Wetenschappelijke inzichten zijn voor ons een belangrijk uitgangspunt, maar uiteindelijk moeten ze ook vertaald worden naar de dagelijkse praktijk. Daarom proberen we niet alleen te kijken naar of online therapie kan werken, maar ook naar wat wij concreet kunnen doen om de omstandigheden voor een goede therapie zo optimaal mogelijk te maken.
| Wat weten we uit onderzoek? | Wat doen wij concreet? |
|---|---|
| Actieve betrokkenheid van de cliënt is belangrijk binnen online therapie. | We maken duidelijke afspraken over de therapie en over wat er tijdens en tussen sessies van jou en van ons wordt verwacht. |
| De online setting kan bij sommige persoonskenmerken een meerwaarde zijn in het therapeutisch proces, en voor andere een extra uitdaging bieden. | Tijdens het intakeproces sturen we enkele vragenlijsten door. Deze vragenlijsten helpen ons als klinisch psycholoog een breder beeld te krijgen van jouw hulpvraag en noden. We bekijken tijdens de intake uitgebreid of online therapie voldoende mogelijkheden biedt en structureren het traject en de verwachtingen waar nodig extra zorgvuldig. |
| Online ambulante therapie is niet voldoende bij ernstige psychologische en psychiatrische toestandsbeelden. | We starten de online therapie niet op en bekijken welke andere vorm van hulp beter bij jouw situatie past. |